VẼ THÁP DÂN SỐ BẰNG EXCEL
Người biên soạn: GS. TS Nguyễn Viết Thịnh

Bảng 1 - Dân số Việt Nam theo giới tính và độ tuổi 1979

(1)
Tính bằng nghìn người
Tính bằng % dân số


Nam
(2)
Nữ
(3)
Nam (a)
(4)
Nam
(5)
Nữ
(6)
Nam (b)
(7)

0-4
3946
3766
-3946
7.48
7.14
-7.48

5-9
3929
3762
-3929
7.45
7.13
-7.45

10-14
3632
3407
-3632
6.89
6.46
-6.89

15-19
2954
3061
-2954
5.60
5.80
-5.60

20-24
2281
2601
-2281
4.32
4.93
-4.32

25-29
1742
1976
-1742
3.30
3.75
-3.30

30-34
1177
1315
-1177
2.23
2.49
-2.23

35-39
967
1104
-967
1.83
2.09
-1.83

40-44
919
1085
-919
1.74
2.06
-1.74

45-49
995
1114
-995
1.89
2.11
-1.89

50-54
825
902
-825
1.56
1.71
-1.56

55-59
681
873
-681
1.29
1.66
-1.29

60-64
541
663
-541
1.03
1.26
-1.03

65-69
419
560
-419
0.79
1.06
-0.79

70-74
284
434
-284
0.54
0.82
-0.54

75-79
183
313
-183
0.35
0.59
-0.35

80-84
64
136
-64
0.12
0.26
-0.12

85+
40
91
-40
0.08
0.17
-0.08


Vẽ tháp dân số (tháp tuổi- giới tính) là một yêu cầu thường gặp trong nghiên cứu và giảng dạy địa lí dân cư.
Việc vẽ tháp tuổi cần có một số thủ thuật. Ta có bảng dân số 1979 của nước ta như sau. (Bảng 1)
Trong cách vẽ tháp tuổi bằng tay, ta chọn gốc toạ độ, và phía trái gốc toạ độ biểu diễn dân số nam, phía phải - dân số nữ. Đương nhiên, cả hai phía của trục hoành, các trị số đều có giá trị dương.
Để vẽ được bằng Excel, cần chuyển các trị số về dân số nam (dù tính bằng nghìn người hay bằng phần trăm) về giá trị âm (nhân với -1). Ta được cột Nam (a) và nam (b) trong bảng 4.
Sử dụng số liệu của các cột (1), (3), (4) hoặc (1), (5), (6), ta sẽ vẽ được tháp dân số. Tuy nhiên, nếu không có các thủ thuật đặc biệt, thì tháp dân số sẽ có dạng như hình 8 dưới đây.

Hình 1





Muốn chỉnh sửa tháp tuổi, cần làm như sau:
- Double-click lên vùng đồ thị để kích hoạt chart.
- Nhắp nút chuột phải trên vùng đồ thị để hiện hộp thoại
- Chọn Format Bar Group. Khai báo Overlap = 100, Gap Width = 0. Nhấn OK. Kết quả như ta mong muốn. (Xem hình 9)
Còn một thủ thuật nhỏ nữa: Không để các số ghi nhóm tuổi ngay sát trục tung, vì cản trở việc trình bày trên vùng đồ thị. Cách sửa:
- Kích hoạt đồ thị bằng cách double-click.
- Nhắp kép chuột trái trên dãy số, hiện lên hộp thoại Format Axis (cũng có thể nhắp chuột phải trên dãy số, để hiện hộp thoại( chọn Format Axis). Sau đó, ở mục Tick-mark label, chọn Low. Nhấn OK. Dòng số sẽ đặt ở phần phía trái của tháp dân số.

Hình 2



Bài tập: Hãy vẽ hai tháp dân số 1979 và 1989 theo bảng số liệu sau.
Bảng 2 - Dân số Việt Nam 1979